Türk basınında sansürün kaldırılmasının üzerinden 118 yıl geçti. 24 Temmuz, Türkiye’de gazeteciler ve basın kuruluşları tarafından “Gazeteciler ve Basın Bayramı” olarak anılıyor.
24 Temmuz 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesinin ardından gazeteler, baskı öncesinde sansür görevlilerine gösterilmeden yayımlandı. Bu gelişme, Türk basın tarihinde sansürün kaldırılması yönünde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edildi.
Gazeteler sansür denetimi olmadan yayımlandı
Osmanlı döneminde gazetelerin yayımlanmadan önce sansür görevlileri tarafından kontrol edilmesi gerekiyordu. Gazete sayfalarında sakıncalı görülen ifadeler çıkarılıyor, bazı haberlerin yayımlanmasına izin verilmiyordu.
24 Temmuz 1908’de gazetecilerin gazeteleri sansür görevlilerine göstermeden basması, basın tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Tarih, ilerleyen yıllarda basın bayramı ve basın özgürlüğünün simge günlerinden biri olarak anılmaya başlandı.
Gazeteciliğin temelinde doğrulama bulunuyor
Dijital yayıncılığın yaygınlaşmasıyla birlikte haberlerin kamuoyuna ulaşma hızı önemli ölçüde arttı. Ancak bu hız; doğrulama, kaynak kontrolü, kişilik haklarının korunması ve yanlış bilgilerin ayıklanması konularındaki editoryal sorumluluğu da büyüttü.
Gazeteciliğin temel ilkeleri arasında kamu yararı, doğruluk, tarafsızlık, kaynak güvenilirliği ve haber ile yorumun birbirinden ayrılması bulunuyor.
Sosyal medya paylaşımlarının doğrulanmadan haberleştirilmesi, eski görüntülerin yeni olaylara aitmiş gibi sunulması ve kişilerin kesinleşmemiş iddialarla suçlu ilan edilmesi ciddi etik ve hukuki sorunlara yol açabiliyor.
Basın özgürlüğü demokratik toplum açısından önem taşıyor
Basın özgürlüğü yalnızca gazetecilerin çalışma koşullarıyla sınırlı bir kavram olarak değerlendirilmiyor. Kamuoyunun doğru ve güvenilir bilgiye ulaşabilmesi de basın özgürlüğünün temel unsurları arasında yer alıyor.
24 Temmuz, Türk basınının tarihsel gelişiminin hatırlanmasının yanı sıra gazetecilik mesleğinin sorumluluklarının ve toplumun doğru bilgiye erişim hakkının değerlendirilmesine imkân sağlıyor.
