Ticaret Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), emlak ilanlarında yeni bir dönemi başlatmıştır. Bu sistem, satılık konut ilanlarında kimlik ve yetki doğrulamasını zorunlu hale getirerek, sahte ve yanıltıcı ilanların önüne geçmeyi hedeflemektedir. Uygulamanın amacı, hem tüketicilerin hem de yetki belgesine sahip emlak işletmelerinin korunmasıdır.
Yeni sistem ile birlikte, konutunu satmak isteyen vatandaşların e-Devlet üzerinden kimlik ve ilan doğrulaması yapması gerekmektedir. Bu süreçte, mal sahiplerinin ilgili emlak işletmesine e-Devlet aracılığıyla ilan yetkisi vermesi şart koşulmuştur. Uygulama, öncelikle kiralık konutlarda başlatılmış, ardından ticari gayrimenkulleri kapsama almış ve son olarak satılık konutları da içermeye başlamıştır.
Uygulamanın kapsamı nedir?
1 Şubat'ta pilot illerde başlayan uygulama, 15 Şubat itibarıyla satılık konut ilanları dahil olmak üzere tüm satılık taşınmaz ilanları için zorunlu hale gelmiştir. Elektronik İlan Doğrulama Sistemi, sahte ve yanıltıcı ilanların yanı sıra manipülatif fiyat artışlarını önlemeyi de amaçlamaktadır. Bu kapsamda, yalnızca emlak ofisiyle sözleşme yapılması yeterli olmayacak, ayrıca e-Devlet üzerinden yetki verilmesi gerekecektir.
Yetki doğrulama zorunluluğu, emlak ofisi aracılığıyla ilan verecek kişiler için geçerli olacaktır. Bireysel ilanlarda ise bu şart aranmayacak, ancak bireysel ilanlar yalnızca taşınmazın sahibi, eş veya birinci ve ikinci derece kan hısımları tarafından verilebilecektir. Sistem, bu kişiler dışında ilan girişine izin vermemektedir.
Yetki doğrulama süreci nasıl işleyecek?
Taşınmaz sahibi, e-Devlet üzerinden EİDS yetki işlemleri bölümüne girerek satışa konu gayrimenkulü seçecek ve çalışacağı emlak danışmanının yetki belge numarasını sisteme girerek yetki süresini tanımlayacaktır. Sistem tarafından oluşturulan taşınmaz kimlik numarası emlak danışmanına iletilecek ve danışman bu numara ile ilan portalına giriş yaparak yetki doğrulaması mevcutsa ilan yayımlanabilecektir. Yetki süresi en az üç ay olmak şartıyla uzatılabilecektir.
Verilen yetki iptal edilebilecek, ancak iptal durumunda ilan yayından hemen kaldırılmayacaktır. İptal işlemi, yeni ilan girişini veya süresi dolan ilanın yenilenmesini engelleyecektir. Verilen yetkinin tapuda işlem yapılmasına imkan tanıyıp tanımadığına ilişkin endişelere karşılık, bu yetkinin yalnızca ilan platformunda ilan verilmesine yönelik olduğu, tapu işlemlerinde kullanılamayacağı belirtilmektedir.
Kaçak emlakçılara karşı alınan önlemler nelerdir?
Sektör temsilcileri, sistemin en önemli açıklarından birinin aynı taşınmaz için birden fazla emlakçıya yetki verilebilmesi olduğunu ifade etmektedir. Bu durumun mükerrer ilanlara ve hizmet bedeli uyuşmazlıklarına yol açabileceği değerlendirilmektedir. Türkiye Tüm Emlak Müşavirleri Federasyonu Başkanı Hacı Ali Taylan, sistemin sektörde önemli bir düzenleme sağladığını belirtmiştir.
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, düzenlemenin sahte ilan, yetkisiz portföy girişi ve ilan kirliliği ile mücadelede kritik rol oynayacağını ifade etmiştir. Ayrıca, kimliği belirsiz hesaplar üzerinden ilan verilemeyeceği ve yalnızca yetki belgesi sahibi emlak işletmelerinin sisteme dahil olabileceği kaydedilmiştir. Hisseli tapularda bir hissedarın izin vermesinin yeterli olacağı, miras intikali yapılmamış taşınmazlarda ise tapu tescil işlemleri tamamlanmadan ilan verilemeyeceği belirtilmektedir.
Tapusuz, yabancılara ait ve dernek ile vakıf statüsündeki bazı taşınmazların kapsam dışında olduğu aktarılmakta, malik türünün gerçeğe aykırı beyan edilmesi halinde yetki belgesinin iptaline kadar varan yaptırımlar ve 684 bin 214 TL’ye ulaşabilen idari para cezalarının uygulanabileceği bildirilmektedir.
