INFLUENCER REKLAMLARINDA YENİ DÖNEM: YAPAY ZEKÂ KARAKTERLERİ AÇIKÇA BELİRTİLECEK
Ticaret Bakanlığının sosyal medya reklamları ve yapay zekâ kullanımına yönelik yeni düzenlemeleri 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girecek. Influencerların ücret, ücretsiz ürün, indirim veya etkinlik daveti karşılığında yaptığı paylaşımlarda “reklam” ya da “tanıtım” ifadesi açıkça yer alacak. Gerçek kişilerden ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterlerinin kullanıldığı reklamlarda ise tüketiciye ayrıca bilgi verilmesi gerekecek.
Sosyal medya reklamlarında influencerları, markaları, reklam ajanslarını ve yapım şirketlerini yakından ilgilendiren yeni bir dönem başlıyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler, 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Düzenlemeler; sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımların yanı sıra yapay zekâ ile oluşturulan reklamları, hedefli reklamcılığı, indirimli satışları ve tüketici değerlendirmelerini de kapsıyor.
Yeni dönemde en dikkat çekici değişikliklerden biri, influencer paylaşımlarının reklam niteliğinin daha görünür hâle getirilmesi olacak.
ÜCRETSİZ ÜRÜN DE REKLAM KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLECEK
Yeni düzenlemeye göre bir influencerın marka veya reklam verenden ücret alması şart olmayacak. Ücretsiz ya da indirimli ürün ve hizmet alınması veya bir etkinliğe davet edilmesi gibi menfaatler karşılığında yapılan paylaşımlarda da içeriğin reklam olduğu açıkça belirtilmek zorunda olacak.
Paylaşımda tüketicinin ilk bakışta görebileceği şekilde “reklam” veya “tanıtım” ifadelerinden biri kullanılacak. Bu bilgilendirmenin açık, anlaşılır ve reklam niteliğini ortaya koyacak biçimde yapılması gerekecek.
Bu nedenle yalnızca markanın etiketlenmesi, ürünün hediye olduğunun küçük harflerle belirtilmesi veya çok sayıda etiket arasına “iş birliği” ifadesinin eklenmesi yeterli görülmeyebilir.
Bir influencer herhangi bir ücret almasa bile ücretsiz ürün, konaklama, seyahat, yemek, etkinlik daveti veya indirim karşılığında paylaşım yapıyorsa reklam ilişkisini açıkça belirtmek zorunda olacak.
REELS VE STORY REKLAMLARI NASIL ETKİLENECEK?
Instagram Reels, TikTok ve YouTube Shorts gibi kısa videolarda reklam bilgisinin yalnızca açıklamanın sonuna yazılması yeterli olmayacak. Bilgilendirmenin, izleyicinin içeriği gördüğü anda fark edebileceği bir yerde bulunması gerekecek.
Instagram ve benzeri platformlardaki geçici Story paylaşımlarında ise reklam veren markanın adıyla birlikte “Reklam”, “Reklam/Tanıtım” veya marka ile iş birliği yapıldığını açıkça gösteren bir ifade paylaşım süresince görünür olmalı.
Reklam bilgisinin “daha fazla oku” alanına tıklanmasını gerektirmeden görülebilmesi önem taşıyor. Story içeriklerinde de bilgilendirmenin paylaşım boyunca ekranda kalması gerekiyor.
Doğru kullanım örneği:
REKLAM / X Markası ile ücretli iş birliği
Riskli kullanım örneği:
#partner #gifted #collab
Tüketicinin kolaylıkla anlayamayabileceği İngilizce ifadeler yerine “reklam” veya “tanıtım” kelimelerinin açık biçimde kullanılması daha güvenli olacak.
YAPAY ZEKÂ İLE OLUŞTURULAN SANAL SUNUCULAR KULLANILABİLİR Mİ?
Düzenleme, yapay zekâ ile oluşturulan bütün reklam karakterlerini tamamen yasaklamıyor.
Ancak reklamda kullanılan dijital karakterin gerçek bir insandan ayırt edilmesi mümkün değilse, karakterin yapay zekâ teknolojisiyle oluşturulduğunun tüketiciye açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde açıklanması gerekecek.
Bir marka, reklam filminde tamamen yapay zekâ ile üretilmiş sanal sunucu veya sanal influencer kullanabilecek. Ancak tüketici bu kişinin gerçek olduğunu düşünebilecekse, reklamda yapay zekâ kullanımına ilişkin bilgilendirme yapılması zorunlu olacak.
Kullanılabilecek örnek bilgilendirme şu şekilde olabilir:
“Bu reklamda yapay zekâ teknolojisiyle oluşturulan dijital karakter kullanılmıştır.”
Bu ifade zorunlu bir kalıp değil, uygulamada kullanılabilecek açık bir bilgilendirme örneğidir.
ÜNLÜLERİN DİJİTAL KOPYALARI REKLAMDA KULLANILABİLECEK Mİ?
Yeni düzenlemenin en önemli bölümlerinden biri de gerçek kişilerin yapay zekâ ile oluşturulan dijital kopyalarıyla ilgili.
Gerçek bir kişinin dijital kopyasının, o kişinin bir ürünü bizzat kullandığı, deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimini verecek şekilde reklamlarda kullanılması yasaklanacak.
Örneğin bir sanatçının yapay zekâ ile oluşturulmuş görüntüsünün, gerçekte kullanmadığı bir ürün için “Ben bu ürünü kullandım ve çok memnun kaldım” şeklinde konuşturulması düzenlemeye aykırı olacak.
Burada yalnızca kişinin görüntüsünün kullanılmasına izin verilip verilmemesi değil, reklamın tüketicide gerçek bir deneyim ve tavsiye bulunduğu algısı oluşturup oluşturmadığı önem taşıyacak.
YAPAY ZEKÂYLA DÜZENLENEN HER GÖRÜNTÜ ETİKETLENECEK Mİ?
Yapay zekâ ile düzenlenen bütün görüntülerin aynı kapsamda değerlendirileceğini söylemek mümkün değil.
Yeni bilgilendirme zorunluluğu özellikle gerçek bir insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere odaklanıyor. Bu nedenle basit renk düzenlemesi, ışık düzeltmesi veya arka plan temizliği gibi her yapay zekâ destekli işlem için aynı etiketin zorunlu olduğu açık biçimde belirtilmiyor.
Ancak bir ürün reklamında kullanılan efektlerin veya filtrelerin tüketiciyi yanıltmaması gerekiyor. Kişinin yüzünü, bedenini, ürünün görünümünü veya kullanım sonucunu gerçeğe aykırı biçimde değiştiren işlemler risk oluşturabilir.
Bu noktada şu ayrım önem taşıyor:
Basit teknik düzenlemeler için yeni yapay zekâ karakteri hükmü doğrudan uygulanmayabilir.
Kişinin yüzünü, bedenini veya ürünün sonucunu tüketiciyi yanıltacak şekilde değiştiren işlemler sorun oluşturabilir.
Gerçekte bulunmayan bir kullanıcı deneyimi, ürün sonucu veya tavsiye oluşturulamaz.
Tamamen yapay bir insan karakter kullanıldığında bu durum açıkça belirtilmelidir.
REKLAM AJANSLARI VE YAPIM ŞİRKETLERİ NELERE DİKKAT ETMELİ?
Sorumluluk yalnızca paylaşımı yapan influencera ait olmayacak. Reklam verenler, reklam ajansları, mecra kuruluşları ve sosyal medya etkileyicileri mevzuata uyum konusunda ayrı ayrı sorumluluk taşıyor.
Ajanslar ve yapım şirketleri, kampanya başlamadan önce şu konuları netleştirmeli:
İçeriğin reklam olduğunun nasıl belirtileceği sözleşmede açıkça yazılmalı.
Reels, Story, Shorts ve canlı yayınlar için ayrı bilgilendirme formatları hazırlanmalı.
Yapay zekâ ile oluşturulan karakterler ve değiştirilen görüntüler kayıt altına alınmalı.
Gerçek kişilerin dijital kopyaları için izin ve kullanım kapsamı açıkça belirlenmeli.
Influencerın kullanmadığı bir ürünü kullanmış veya deneyimlemiş gibi konuşmasına izin verilmemeli.
Yayınlanan reklamların ekran görüntüleri ve videoları kampanya dosyasında saklanmalı.
MEDYA24 DEĞERLENDİRMESİ
Yeni düzenleme, sosyal medya reklamlarında yalnızca etiket kullanma meselesi olarak görülmemeli. Asıl amaç, tüketicinin izlediği içeriğin kişisel bir tavsiye mi yoksa ticari bir anlaşmanın parçası mı olduğunu ilk bakışta anlayabilmesi.
Yapay zekâ ile gerçek insan arasındaki sınırın giderek belirsizleşmesi, markalar açısından da yeni bir sorumluluk alanı oluşturuyor. Bundan sonra reklamın yaratıcı ve dikkat çekici olması kadar, içeriğin nasıl üretildiğinin tüketiciye doğru şekilde anlatılması da önem kazanacak.
Influencerların, ajansların ve yapım şirketlerinin 1 Ağustos’tan önce mevcut sözleşmelerini, reklam bilgilendirme metinlerini ve yapay zekâ kullanım yöntemlerini yeniden gözden geçirmesi gerekecek.
