Türkiye'nin tarihi ve kültürel mirası olarak kabul edilen Efes Antik Kenti, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın gerçekleştirdiği yapılaşma projeleriyle karşı karşıya. UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan bu eşsiz ören yerinde, "Ziyaretçi karşılama merkezi" adı altında inşa edilecek olan yapıların, bölgedeki tarihi ve arkeolojik değerleri tehdit etmesi bekleniyor.
Proje Detayları ve İzin Süreci
Proje, Efes Ören Yeri'nin bitişiğinde, Koressos yerleşimi ve antik limanın bulunduğu alanda gerçekleştirilecek. Uzmanlar, jeoradar teknolojisi kullanarak yapılan çalışmalarda, bu alanın altında henüz kazı ile gün yüzüne çıkarılmamış tarihi yapılar ve eserler tespit ettiklerini belirtiyor. Yasal düzenlemeler gereği İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'ndan onay alınmasına rağmen, Efes-Selçuk Belediyesi proje başvurusunu reddetti. Bu durum, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ruhsat almak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İzmir il Müdürlüğü'ne yönelmesine yol açtı.
Yapılaşmanın Kapsamı ve Tepkiler
Proje, toplamda yaklaşık 130 dönüm alanı kaplayacak şekilde planlandı. Otopark için 33 bin metrekarelik alan ayrılırken, inşaat için ise 1265 metrekarelik bir alan öngörülüyor. Bakanlık, proje alanında "ticari üniteler" ifadesiyle tanımlanan işletmelerin yer alacağını açıkladı. Efes Selçuk Belediye Başkanı Filiz Ceritoğlu Sengel, bakanlık tarafından yapılacak 61 dükkandan oluşan alışveriş merkezi ve 180 otobüslük otoparkın, antik kentin dokusuna ve hukuka aykırı olduğunu belirtti. Sengel, "Burada bırakın inşaat yapmayı, ağaç dikmek dahi yasakken, bugün bakanlık eliyle tarihin ve insanlık mirasının tam kalbine beton dökülmektedir," şeklinde konuştu.
Politik Tepkiler ve Eleştiriler
CHP İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen, projenin alan yönetim planında çok daha uzak bir noktada gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı. Ösen, "Bu bir karşılama merkezi değil, Efes’in tarihine saplanan bir ticari rant kompleksidir," diyerek projenin amacını eleştirdi. Diğer bir CHP Milletvekili Deniz Yücel ise, altı stadyum büyüklüğündeki alanın asfaltlanacağını belirtti. Yücel, projenin tarihi eserlere zarar vereceğini ve Anadolu'daki kültürel zenginlikleri yok etmeyi hedeflediğini dile getirdi.
Çevre Platformları ve Uluslararası Tepkiler
Ege Çevre Platformu (EGEÇEP) da bu yapılaşmaya karşı çıkarak, hukuki süreç başlatma kararı aldığını duyurdu. Platform Sözcüsü Avukat Arif Ali Cangı, "Yasal süresi içinde dava açacağız. Efes dostlarını bize katılmaya çağırıyoruz," ifadelerini kullandı. Ayrıca, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO'nun, Efes'teki yapılaşma hakkında inceleme başlatacağı öğrenildi. 2022 yılında Efes Antik Kenti’ni toplamda 2 milyon 695 bin turist ziyaret etti.
