Japonya’nın güneyindeki Kyushu Adası’nda bulunan Kumamoto vilayeti, 28 Temmuz Salı günü şiddetli bir depremle sarsıldı. Yerel saatle 16.27’de meydana gelen depremin büyüklüğü 7,1, odak derinliği ise yaklaşık 10 kilometre olarak açıklandı.
Japonya Yangın ve Afet Yönetim Ajansının ilk raporuna göre Uki şehri ile Hikawa kasabasında, Japonya’nın sismik şiddet ölçeğindeki en yüksek seviye olan “şiddet 7” ölçüldü. Kumamoto, Yatsushiro, Uto, Misato ve Mashiki’nin de aralarında bulunduğu yerleşimlerde şiddet 6 üst seviyesine ulaştı.
Depremden iki dakika sonra Ariake Denizi ile Yatsushiro Denizi kıyıları için tsunami tedbir uyarısı yayımlandı. Kıyıdan uzak durulması çağrısının ardından yapılan kontrollerde yıkıcı bir dalga kaydedilmedi. Kumamoto Asahi Broadcasting’in aktardığı resmî duyuruyla tsunami uyarısı yerel saatle 18.10’da kaldırıldı.
Japonya’daki yerel manşetler neye odaklandı?
Kumamoto’daki yerel yayınların manşetlerinde üç başlık öne çıktı: Acil yardım çağrılarındaki artış, ulaşım ve elektrik kesintileri ile 2016 Kumamoto depreminin yarattığı hafıza.
Bölgenin önde gelen gazetesi Kumamoto Nichinichi, gelişmeleri “Uki ve Hikawa’da şiddet 7, güneyde 110 ihbarları artıyor” başlığıyla anlık olarak aktardı. Gazetenin ilk sayfasında Yatsushiro’da çöken bir bina fotoğrafı kullanılırken, güney ilçelerindeki acil yardım talepleri manşete taşındı.
Yerel televizyon KAB ise Japonya Meteoroloji Ajansının “Özellikle önümüzdeki 2-3 gün şiddet 7 düzeyinde yeni bir depreme karşı dikkatli olun” açıklamasını öne çıkardı. NBC Nagasaki’nin manşetinde ise bugünkü merkez üssünün 2016 Kumamoto depreminin merkezinden yaklaşık 20 kilometre uzakta bulunduğuna dikkat çekildi.
Bu manşetler, Japonya’daki haber akışının yalnızca depremin büyüklüğüne değil, bundan sonraki 48-72 saatlik döneme odaklandığını gösteriyor.
Yangın ve kurtarma ihbarları geldi
Japonya Yangın ve Afet Yönetim Ajansının yerel saatle 18.00’de yayımladığı dördüncü raporda, can kaybı, yaralı ve konut hasarı bilançosunun hâlâ belirlenmeye çalışıldığı bildirildi. Bu nedenle ilk saatlerde açıklanan hasar rakamlarının kesin bilanço olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Resmî rapora göre:
- Uki’de iki yangın ve iki kurtarma olayı,
- Hikawa’da bir yangın,
- Kumamoto kentinde üç yangın ve dört kurtarma olayı,
- Yatsushiro’da bir yangın ve bir kurtarma olayı,
- Kagoshima’ya bağlı Satsumasendai’de bir kurtarma olayı kayda geçti.
Uki, Kumamoto ve Kamimashiki itfaiye merkezlerine çok sayıda acil yardım çağrısı ulaştı. Yatsushiro’daki itfaiye sevk sisteminin depremden zarar görmesi nedeniyle 119 çağrıları doğrudan bölgedeki itfaiye istasyonlarına yönlendirildi.
Fukuoka, Oita, Miyazaki ve Saga’dan acil itfaiye ve kurtarma ekipleri Kumamoto’ya sevk edildi. Japonya merkezi yönetimi de bölgesel operasyonu desteklemek üzere Kumamoto Valiliğine görevliler gönderdi.
Ana depremi güçlü sarsıntılar izledi
Saat 16.27’deki depremin ardından aynı bölgede çok sayıda yeni sarsıntı kaydedildi. Saat 16.29’da Uki’de şiddet 5 alt seviyesine ulaşan bir deprem meydana geldi. Saat 17.08’de kaydedilen 6,1 büyüklüğündeki sarsıntı ise Yatsushiro, Kamiamakusa, Amakusa, Misato ve Ashikita’da şiddet 5 alt düzeyinde hissedildi.
Japonya Meteoroloji Ajansı, şiddetli biçimde sarsılan bölgelerde yaklaşık bir hafta boyunca dikkatli olunması gerektiğini açıkladı. Riskin özellikle ilk 2-3 gün daha yüksek olabileceği belirtildi.
Bu uyarı, aynı büyüklükte veya daha güçlü bir depremin kesinlikle yaşanacağı anlamına gelmiyor. Japon makamları bugünkü depremin 2016’daki sarsıntılarla ilişkisini incelemeye devam ediyor.
2016 Kumamoto depremi neden yeniden gündemde?
Kumamoto’da 14 Nisan 2016’da meydana gelen 6,5 büyüklüğündeki depremde de şiddet 7 ölçülmüştü. Yaklaşık 28 saat sonra bu kez 7,3 büyüklüğünde ikinci bir deprem meydana gelmiş ve bölgede yeniden şiddet 7 kaydedilmişti.
Japonya Meteoroloji Ajansı kayıtlarına göre aynı gözlem bölgesinde iki kez şiddet 7 ölçülmesi, Japonya’daki modern ölçüm tarihinde bir ilkti.
Yerel yayınların ilk 72 saate özel vurgu yapmasının arkasında bu deneyim bulunuyor. Ancak 2016’daki sıralamanın 2026’da tekrarlanacağına ilişkin bilimsel bir tespit veya öngörü bulunmuyor.
Kumamoto 137 yıl önce de aynı gün sarsılmıştı
Japonya Deprem Araştırmaları Merkezi kayıtlarında dikkat çeken bir başka ayrıntı bulunuyor. Kumamoto’da 28 Temmuz 1889’da 6,3 büyüklüğünde Meiji Kumamoto Depremi meydana gelmişti.
Merkezin tarihsel kayıtlarına göre söz konusu depremde 20 kişi hayatını kaybetmiş, 54 kişi yaralanmış ve 239 ev tamamen yıkılmıştı.
Bugünkü deprem, bu olaydan tam 137 yıl sonra aynı takvim gününde meydana geldi. Bununla birlikte tarihlerin çakışması, iki deprem arasında bilimsel veya nedensel bir bağlantı bulunduğu anlamına gelmiyor.
Büyüklük 7,1 ile şiddet 7 aynı şey değil
Depremin “7,1 büyüklüğünde” olması, açığa çıkan toplam sismik enerjiyi ifade ediyor. Japonya’nın “Shindo” ölçeğindeki şiddet 7 ise belirli bir noktada yer yüzeyinin ne kadar güçlü sarsıldığını gösteriyor.
Bu nedenle depremin büyüklüğü 7,1 iken Uki ve Hikawa’daki yerel sarsıntı şiddeti 7 olarak ölçülebildi. Şiddet 7; ayakta kalmanın güçleştiği, sabitlenmemiş eşyaların savrulabildiği ve dayanıksız yapılarda ağır hasar oluşabildiği en yüksek Japon sarsıntı seviyesi olarak kullanılıyor.
Ulaşım ve elektrik kesintileri yaşandı
Kumamoto Nichinichi’nin anlık aktarımına göre depremden sonra JR Kyushu seferleri güvenlik kontrolleri için durduruldu. Kumamoto kentindeki tramvay seferlerinin tamamı askıya alınırken Kyushu Otoyolu’nun bazı bölümleri ulaşıma kapatıldı.
Kyushu Electric verilerine dayandırılan yerel haberde, saat 17.25 itibarıyla Kumamoto genelinde yaklaşık 48 bin 280 hanede elektrik kesintisi bulunduğu bildirildi. Bu rakamlar ilk saatlere ait olduğu için ulaşım ve elektrik durumunun gün içinde değişebileceği belirtildi.
Kyushu Electric’in resmî bilgilendirmesinde Sendai Nükleer Santrali’nin iki ünitesi ile Genkai Nükleer Santrali’nin dördüncü ünitesinin normal çalışmasını sürdürdüğü açıklandı. Genkai’nin üçüncü ünitesi ise depremden önce başlayan periyodik bakım nedeniyle devre dışıydı.
