İngiltere’de Netflix, Disney+, Amazon Prime Video ve benzeri dijital yayın platformlarını kullanan milyonlarca kişiyi ilgilendirebilecek yeni bir finansman modeli gündeme geldi.
İngiltere Kültür, Medya ve Spor Bakanı Lisa Nandy, 13 Temmuz’da Parlamento Kültür, Medya ve Spor Komitesinde yaptığı açıklamada, BBC televizyon lisansının kapsamının dijital yayın platformlarını kullanan haneleri de içerecek şekilde genişletilmesinin değerlendirildiğini söyledi.
Tartışılan seçeneklerden biri, Netflix ve benzeri platformların abonelik ücretlerine tüketici tarafından ödenecek küçük bir BBC payı eklenmesi. Bir başka seçenek ise dijital platform aboneliği bulunan hanelerin doğrudan BBC televizyon lisansı almakla yükümlü tutulması.
Netflix ve Disney+ aboneliklerine ne kadar ücret eklenebilir?
Henüz belirlendiği açıklanan bir ücret bulunmuyor.
Lisa Nandy, platform aboneliklerine küçük bir ek ödeme konulabileceğini, dijital platform kullanan kişilerin televizyon lisansı kapsamına alınabileceğini veya mevcut lisans ücretinin daha geniş bir kitleye yayılarak herkes için düşürülebileceğini belirtti.
Nandy, hükûmetin herhangi bir model üzerinde kesin karara varmadığını ve kamuoyu, Parlamento ve BBC ile görüşmelerin sürdüğünü özellikle vurguladı.
Bu nedenle Netflix, Disney+ veya Amazon Prime Video aboneliklerine kesin olarak zam geleceği yönündeki ifadeler şu aşamada gerçeği yansıtmıyor.
Platformlara vergi getirilmesi gündemde değil
Tartışılan model, Netflix veya Disney+ gibi şirketlerin gelirlerinden doğrudan vergi ya da pay alınması anlamına gelmiyor.
İngiliz hükûmeti, dijital yayın şirketlerinin gelirlerinden BBC için kesinti yapılmasını öngören bir “platform vergisi” seçeneğini değerlendirme dışında bıraktı.
Lisa Nandy, bu tür bir kesintinin Netflix ve diğer uluslararası platformların İngiltere’de gerçekleştirdiği yapım ve içerik yatırımlarını olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Bunun yerine tüketicilerin ödediği abonelik ücretleri veya televizyon lisansının kapsamı üzerinde duruluyor.
İngiltere’de BBC televizyon lisansı ne kadar?
İngiltere’de yıllık renkli televizyon lisansı ücreti, 1 Nisan 2026 itibarıyla 180 sterline yükseltildi. Bu bedel, önceki yıla göre 5,50 sterlinlik artış anlamına geliyor.
Mevcut sistemde televizyon lisansı şu durumlarda gerekiyor:
- Herhangi bir kanalı veya platformu canlı izlemek,
- Canlı televizyon yayınını kaydetmek,
- BBC iPlayer kullanmak.
Yalnızca Netflix veya Disney+ üzerinden isteğe bağlı dizi ve film izleyenlerin televizyon lisansı alması gerekmiyor. Amazon Prime Video ve benzeri platformların isteğe bağlı içeriklerinde de aynı kural uygulanıyor.
Ancak kullanıcı Netflix, YouTube veya Amazon Prime Video üzerinden canlı yayın izliyorsa televizyon lisansı gerekiyor.
Gündemdeki düzenleme hayata geçirilirse sadece isteğe bağlı içerik izleyen dijital platform aboneleri de BBC’nin finansman sistemine dahil edilebilir.
BBC neden yeni bir finansman modeli arıyor?
BBC’nin temel gelir kaynağını televizyon lisansı oluşturuyor. Ancak geleneksel televizyon izleme alışkanlıklarının azalması ve kullanıcıların dijital platformlara yönelmesi nedeniyle lisans satın alan hane sayısı geriliyor.
İngiliz hükûmetinin BBC Kraliyet Şartı incelemesine göre 2024-2025 döneminde yaklaşık 23,7 milyon hane televizyon lisansına sahipti. Lisans satışları, 2014-2015 ile 2024-2025 döneminde yaklaşık yüzde 8,3 azaldı. Bu oran yaklaşık 2,1 milyonluk düşüşe karşılık geliyor.
Aynı belgede televizyon ekranından geleneksel yayın izleme süresinin 2019’dan bu yana yüzde 21 gerilediği, doğrusal televizyon yayınlarının ev içindeki toplam izleme süresinin yaklaşık yarısını oluşturduğu belirtildi.
İngiliz hükûmeti, mevcut eğilimin devam etmesi durumunda BBC’nin lisans gelirlerinin zamanla daha fazla azalacağı görüşünde.
BBC’de reklam ve ücretli içerik seçenekleri de değerlendiriliyor
BBC’nin finansmanını güçlendirmek amacıyla yalnızca dijital platform abonelerinin lisans kapsamına alınması değerlendirilmiyor.
Hükûmetin yayımladığı BBC Kraliyet Şartı inceleme belgesinde şu seçenekler de yer alıyor:
- BBC’nin internet sitesi veya YouTube içeriklerinde hedefli reklam kullanılması,
- Bazı BBC platformlarında daha geniş kapsamlı reklama geçilmesi,
- Arşiv içerikleri için ek abonelik paketi oluşturulması,
- Ticari değeri yüksek bazı programların ücretli erişime açılması,
- BBC’nin ticari gelirlerinin artırılması.
Ancak bu seçeneklerin BBC’nin kamu yayıncılığı niteliği, tarafsızlığı ve herkes tarafından erişilebilir olması üzerindeki etkileri de tartışılıyor.
Yeni sistem ne zaman yürürlüğe girebilir?
BBC’nin gelecekteki yapısını belirleyecek kamuoyu görüş süreci tamamlandı. İngiliz hükûmeti, istişare kapsamında 120 binden fazla görüş aldığını açıkladı.
Yeni finansman modeline ilişkin Beyaz Kitap’ın 2026 yılının sonuna kadar hazırlanması planlanıyor. Ardından yeni BBC Kraliyet Şartı ve uygulama çerçevesi Parlamento tarafından değerlendirilecek.
Mevcut BBC Kraliyet Şartı 31 Aralık 2027’de sona ereceği için sürecin bu tarihe kadar tamamlanması hedefleniyor. Yeni sistemin kabul edilmesi durumunda bile uygulamaya kademeli olarak geçilebileceği belirtiliyor.
Türkiye’deki Netflix abonelerini etkiler mi?
Tartışılan düzenleme yalnızca Birleşik Krallık’taki BBC televizyon lisansı sistemiyle ilgili.
Bu nedenle düzenlemenin Türkiye’deki Netflix, Disney+ veya Amazon Prime Video aboneliklerine doğrudan bir etkisi bulunmuyor. Türkiye’deki abonelik fiyatlarının bu tartışma nedeniyle artacağı yönünde herhangi bir resmî açıklama yapılmadı.
Bununla birlikte İngiltere’de kabul edilecek yeni model, kamu yayıncılarının dijital çağda nasıl finanse edileceği konusunda diğer ülkeler açısından örnek oluşturabilir.
Kesin karar henüz verilmedi
İngiliz hükûmeti; Netflix, Disney+ ve diğer platformlara abone olan tüketicilerden ek ücret alınması dahil farklı seçenekleri değerlendirmeyi sürdürüyor.
Ancak ücretin miktarı, kimlerden alınacağı, doğrudan platform aboneliğine mi ekleneceği veya televizyon lisansı şeklinde mi uygulanacağı henüz netleşmedi.
