İstanbul Teknik Üniversitesi öğrencilerinin geliştirdiği Ayaz adlı otonom kara aracı, ABD’de düzenlenen uluslararası yarışmadan dünya ikinciliğiyle döndü.
İTÜ bünyesindeki Robotik Arama Kurtarma Ekibi, kısa adıyla RAKE Takımı, ABD’nin Michigan eyaletinde düzenlenen Intelligent Ground Vehicle Competition’da finale yükseldi. Altı ülkeden 28 takımın katıldığı organizasyonda Ayaz, verilen görevleri başarıyla tamamlayarak ikinci sırayı aldı.
Yarışma, sürücüsüz kara araçlarının çevresini algılama, güvenli rota oluşturma ve belirlenen görevleri insan müdahalesi olmadan tamamlayabilme kabiliyetlerini ölçüyor.
Ayaz parkurda neleri kendi başına yaptı?
Ayaz, yarışma sırasında yalnızca uzaktan kontrol edilen bir araç olarak hareket etmedi.
Araç, zorlu parkurda tamamen otonom biçimde ilerleyerek:
- Önündeki engelleri algıladı,
- Geçilebilir ve riskli alanları birbirinden ayırdı,
- İzleyeceği rotayı planladı,
- Otonom navigasyon gerçekleştirdi,
- Verilen görevi tamamladı.
Bu kabiliyetler sayesinde Ayaz, jüri değerlendirmesinde yüksek puan aldı ve finale kalan araçlar arasında dünya ikinciliğine ulaştı.
Yapay zekâ engelleri nasıl tanıyor?
Ayaz’ın üzerinde bulunan bilgisayar, çevresindeki cisimleri ve yol koşullarını değerlendiren yapay zekâ algoritmalarından yararlanıyor.
Takım kaptanı Ahmet Emre Aktaş’ın verdiği bilgiye göre sisteme, hangi nesnelerin engel oluşturduğu ve hangi alanlardan güvenli biçimde geçilebileceği önceden öğretiliyor. Araç daha sonra sensörlerden gelen bilgileri işleyerek izleyeceği yola kendi karar veriyor.
Bu yapı, robotun yalnızca ezberlenmiş bir güzergâhı takip etmesi yerine karşılaştığı koşullara göre rota belirlemesini sağlıyor.
Proje yaklaşık bir yılda geliştirildi
RAKE Takımı, Ayaz projesi üzerindeki çalışmalarına yarışmadan yaklaşık bir yıl önce başladı.
İlk aşamada daha küçük bir prototip geliştiren öğrenciler, bu araç üzerinde yazılım ve otonomi algoritmalarını test etti. Ardından mekanik, elektronik ve yazılım sistemleri geliştirilerek yarışmaya katılan Ayaz ortaya çıkarıldı.
İTÜ’nün resmî proje takımları sayfasında RAKE’ın 18 üyeden oluştuğu ve çalışmalarını yazılım, elektronik, mekanik ve organizasyon olmak üzere dört alt ekip üzerinden yürüttüğü belirtiliyor.
Yarışmaya 6 ülkeden 28 takım katıldı
Intelligent Ground Vehicle Competition, otonom kara araçları alanındaki köklü öğrenci yarışmaları arasında gösteriliyor.
İTÜ’nün açıklamasına göre organizasyon, Oakland Üniversitesinin ev sahipliğinde 29 Mayıs-1 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirildi. Ayaz, toplam 28 takımın yer aldığı yarışmada ikinci oldu.
Yarışmanın 1993 yılından bu yana ABD’nin Michigan eyaletinde düzenlendiği ve otonom kara aracı teknolojilerinin geliştirilmesine odaklandığı bildirildi.
RAKE Takımı ne amaçlıyor?
İTÜ RAKE, afet ve acil durumlarda kullanılabilecek robotik sistemler geliştirmek amacıyla 2019 yılında kuruldu.
Takımın hedefi, insanların ulaşmasının tehlikeli veya güç olduğu bölgelerde görev yapabilecek teknolojik çözümler geliştirmek. Ayaz ile kazanılan otonom hareket yeteneğinin gelecekte arama kurtarma operasyonlarında kullanılabilecek daha kapsamlı sistemlere aktarılması planlanıyor.
Takım daha önce TEKNOFEST’in afet yönetimi kategorisinde birincilik, ELROB yarışmasında üniversiteler arasında ikincilik elde etti ve RoboCup Rescue organizasyonunda finalist oldu.
Sıradaki hedef: Kara ve hava araçlarının birlikte çalışması
RAKE Takımı, Ayaz’ın ardından yalnızca kara aracına odaklanan bir sistemle yetinmeyi planlamıyor.
Takımın yeni hedefi, hava ve kara araçlarının birbiriyle haberleştiği otonom bir arama kurtarma filosu oluşturmak.
Planlanan sistemde hava aracının afet bölgesini taraması, canlıları ve tehlikeli alanları tespit etmesi, oluşturduğu haritayı kara aracına göndermesi öngörülüyor. Ayaz gibi bir kara aracının ise bu verilere göre güvenli rotayı belirleyerek hedef bölgeye ulaşması hedefleniyor.
Ekip bu amaçla ilk drone çalışmalarına başladı. İlerleyen dönemde daha gelişmiş insansız hava araçlarına geçilmesi planlanıyor.
Afet bölgelerinde nasıl kullanılabilir?
Ayaz’ın yarışmada kanıtladığı yetenekler, afet ve arama kurtarma alanları açısından önem taşıyor.
Deprem, maden kazası, yangın veya endüstriyel kaza sonrasında bazı alanlara ekiplerin doğrudan girmesi riskli olabilir. Otonom kara araçları böyle durumlarda:
- Bölgenin ilk görüntülerini toplayabilir,
- Engel ve tehlikeleri belirleyebilir,
- Güvenli geçiş güzergâhı oluşturabilir,
- İnsan veya canlı belirtisi arayabilir,
- Kurtarma ekiplerine konum bilgisi aktarabilir,
- Haberleşme veya yardım malzemesi taşıyabilir.
Ayaz’ın yarışmadaki başarısı, bu kullanım senaryolarının tamamının hazır olduğu anlamına gelmiyor. Ancak aracın otonom algılama ve rota planlama kabiliyetlerinin uluslararası bir yarışmada doğrulanması, projenin geliştirilmesi açısından önemli bir aşama oluşturuyor.
Ayaz’ın başarı kartı
Geliştiren ekip: İTÜ RAKE
Takım üye sayısı: 18
Alt ekipler: Yazılım, elektronik, mekanik ve organizasyon
Yarışma: Intelligent Ground Vehicle Competition
Yer: Michigan, ABD
Katılım: 6 ülkeden 28 takım
Derece: Dünya ikinciliği
Temel yetenekler: Engel algılama, rota planlama, otonom navigasyon ve görev tamamlama
Geliştirme süresi: Yaklaşık bir yıl
