Türkiye’nin kamu hizmetlerinden yapay zekâ uygulamalarına kadar uzanan dijital altyapısını güçlendirecek TÜRKSAT Gölbaşı Veri Merkezi için çalışmalar sürüyor.
Ankara’daki TÜRKSAT Gölbaşı Yerleşkesi’nde kurulacak merkez, yalnızca sunucuların bulunduğu büyük bir teknoloji binası olmayacak. Proje; e-Devlet hizmetlerinin, kamu kurumlarına ait kritik dijital sistemlerin, bulut bilişim altyapılarının ve yüksek işlem gücü gerektiren uygulamaların arka planında görev yapacak stratejik bir bilişim merkezi olarak planlanıyor.
Gölbaşı Veri Merkezi nedir?
Veri merkezleri; internet siteleri, çevrim içi uygulamalar, bulut hizmetleri ve kurumsal sistemlerin ihtiyaç duyduğu verileri depolayan, işleyen ve güvenli biçimde erişilebilir tutan tesislerdir.
Bu merkezlerde yalnızca sunucular bulunmaz. Kesintisiz güç kaynakları, yedekli internet bağlantıları, soğutma sistemleri, fiziksel güvenlik, veri yedekleme ve felaket kurtarma altyapıları birlikte çalışır. Böylece elektrik, donanım veya bağlantı sorunu yaşandığında dijital hizmetlerin tamamen durmasının önüne geçilmesi amaçlanır.
TÜRKSAT Gölbaşı Veri Merkezi de kamu kurumlarının kendi başlarına ayrı ayrı kurmak zorunda kalabileceği veri saklama ve bilişim altyapılarını daha büyük, ortak ve yüksek güvenlikli bir yapıda sunmayı hedefliyor.
Gölbaşı Veri Merkezi ne zaman açılacak?
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının güncel hedefi, merkezin 2027 yılı içerisinde hizmete alınması yönünde. Bakanlık, inşaat ve mimari çalışmaların 2026 yılında büyük ölçüde tamamlanmasını planlıyor. Projenin kesin açılış günü ise henüz kamuoyuna açıklanmadı.
Şubat 2025’te yapılan ilk açıklamalarda merkezin 2027 yılının ilk yarısında açılmasının planlandığı belirtilmişti. Daha sonraki resmî açıklamalarda ise takvim daha genel biçimde “2027 yılı içerisinde” olarak ifade edildi. Bu nedenle mevcut durumda en güvenli tarih, 2027 yılı hedefi olarak öne çıkıyor.
TÜRKSAT’ın kapasitesi 8 katın üzerine çıkacak
Gölbaşı Veri Merkezi, 28 bin 500 metrekarelik kapalı alanıyla Türkiye’nin en büyük veri merkezi yatırımlarından biri olacak.
Proje tamamlandığında TÜRKSAT’ın mevcut veri merkezi fiziksel kapasitesinin ilk fazda 3 katına, ikinci fazda ise 8 katın üzerine çıkarılması hedefleniyor. Bu artış; daha fazla kamu kurumunun, dijital hizmetin ve yüksek işlem gücü gerektiren sistemin aynı altyapı üzerinden desteklenebilmesi anlamına geliyor.
Tesiste 6 sistem salonu, 20’şer kabinlik 2 yüksek performans odası ve 6 bin metrekarelik “beyaz alan” bulunması planlanıyor. Ayrıca merkez bünyesinde 200 kişilik ofis çalışma alanı oluşturulacak.
e-Devlet kullanan vatandaş için ne değişecek?
Vatandaşlar Gölbaşı Veri Merkezi’ni doğrudan görmeyecek ancak merkezin desteklediği hizmetleri günlük yaşamlarında kullanacak.
e-Devlet üzerinden alınan belgeler, yapılan başvurular, kamu kurumlarının çevrim içi hizmetleri ve kurumlar arasındaki veri akışları güçlü bir dijital altyapıya ihtiyaç duyuyor. Gölbaşı Veri Merkezi’nin temel işlevlerinden biri, bu hizmetlerin arka planındaki barındırma, işlem, yedekleme ve bulut kapasitesini güçlendirmek olacak.
Bakanlık, merkezin olağanüstü durumlarda da güvenli ve kesintisiz hizmet sunmasını; e-Devlet projeleri kapsamındaki hizmetlerde kesinti yaşanmasının önüne geçilmesini hedefliyor.
Bu yönüyle tesis, vatandaşın doğrudan ziyaret edeceği bir kamu binasından çok, dijital kamu hizmetlerinin perde arkasında çalışan büyük bir teknik merkez olacak.
Kritik kamu verileri yerli altyapıda tutulacak
Projenin öne çıkan hedeflerinden biri, kritik bilgileri barındıran kurumların veri ve bulut hizmeti ihtiyaçlarının Türkiye’de işletilen altyapı ve yerli yazılım çözümleri üzerinden karşılanması.
Verinin hangi ülkede saklandığı, altyapının kim tarafından işletildiği ve sistem üzerindeki kontrolün kimde bulunduğu; kamu hizmetleri, siber güvenlik ve dijital egemenlik açısından önem taşıyor.
TÜRKSAT’ın yerli bulut altyapısı; sunucu, depolama, işlemci, bellek ve diğer bilişim kaynaklarının kurumlara ihtiyaçları kadar hizmet olarak sunulmasını amaçlıyor. Şirket, bu yapıda açık kaynak tabanlı ve ölçeklenebilir bir bulut mimarisi kullanılacağını belirtiyor.
Yapay zekâ ve yüksek performanslı hesaplama altyapısı
Gölbaşı Veri Merkezi yalnızca belge ve kayıt saklamak amacıyla kullanılmayacak.
Merkezin; yapay zekâ uygulamaları, makine öğrenmesi, derin öğrenme, veri madenciliği, algoritma eğitimi, modelleme, tahmin ve yüksek hızlı matematiksel hesaplamalar için gerekli teknik altyapıya sahip olması planlanıyor.
Bu kapasite, kamu kurumlarının büyük miktardaki verileri daha hızlı işlemesine ve yapay zekâ destekli yeni hizmetler geliştirmesine olanak sağlayabilir. Ancak merkezin hangi kurumlara ve hangi projelere ne ölçüde kapasite ayıracağına ilişkin ayrıntılı hizmet planı henüz açıklanmış değil.
Tier III ne anlama geliyor?
Gölbaşı Veri Merkezi’nin Uptime Institute Tier III ve TS EN 50600 standartlarıyla uyumlu biçimde kurulması hedefleniyor. Ayrıca tesisin 21 MVA kurulu güç kapasitesine sahip olması planlanıyor.
Tier III, veri merkezindeki önemli elektrik, soğutma ve dağıtım bileşenlerinin yedekli tasarlanmasını ifade ediyor. Bu seviyedeki bir tesiste planlı bakım yapılırken kritik sistemlerin çalışmaya devam edebilmesi amaçlanıyor. Uptime Institute, Tier III seviyesini “eş zamanlı bakım yapılabilir” altyapı olarak tanımlıyor.
TS EN 50600 ise veri merkezlerinin bina yapısı, güç sistemleri, iklimlendirme, kablolama ve fiziksel güvenlik gibi birçok teknik unsurunu kapsayan belgelendirme standardı olarak kullanılıyor.
Merkezin bu standartlarla uyumlu kurulacağının açıklanması, sertifikaların şimdiden alındığı anlamına gelmiyor. Belgelendirme süreci tasarımın, inşaatın ve tesisin ilgili gerekliliklere uygunluğunun denetlenmesiyle tamamlanıyor.
Yerli bulut, Tier ve beyaz alan ne demek?
Veri merkezi: Dijital hizmetlerin çalışmasını sağlayan sunucu, depolama, ağ, güvenlik ve yedekleme sistemlerinin bulunduğu teknik tesis.
Yerli bulut: Bilişim kaynaklarının Türkiye’de işletilen ve kontrol edilen altyapı üzerinden kurumlara hizmet olarak sunulması.
Tier III: Bakım sırasında sistemi tamamen kapatmadan çalışmaya devam edebilecek şekilde yedekli tasarlanan veri merkezi seviyesi.
Beyaz alan: Sunucu kabinleri, depolama sistemleri ve ağ ekipmanlarının yerleştirildiği özel iklimlendirmeli teknik bölüm.
Enerji verimliliği de projenin parçası olacak
Veri merkezleri, yoğun elektrik tüketen ve güçlü soğutma altyapısı gerektiren tesisler arasında yer alıyor. Bu nedenle enerji verimliliği, projenin işletme maliyeti ve çevresel etkisi açısından belirleyici olacak.
Gölbaşı Veri Merkezi’nin düşük karbon salımı ve yüksek enerji verimliliği hedefiyle kurulması, binanın LEED Gold yeşil bina sertifikasına uygun tasarlanması planlanıyor. LEED sistemi; enerji ve su kullanımı, malzeme seçimi, atık yönetimi ve çevresel performans gibi alanları değerlendiren uluslararası bir yeşil bina derecelendirme sistemi olarak uygulanıyor.
Sıradan bir sunucu parkından daha fazlası
TÜRKSAT Gölbaşı Veri Merkezi’nin asıl önemi yalnızca büyüklüğünden kaynaklanmıyor.
Merkez; kamu verilerinin yerli altyapıda tutulması, e-Devlet hizmetlerinin sürekliliğinin desteklenmesi, farklı kurumların bilişim kaynaklarının daha verimli kullanılması ve yapay zekâ uygulamalarına yüksek işlem gücü sağlanması gibi görevleri tek yapı altında toplamayı hedefliyor.
Proje planlanan takvimle tamamlanırsa Gölbaşı, Türkiye’nin vatandaşlara sunduğu dijital kamu hizmetlerinin arka planında çalışan en önemli teknik merkezlerden biri hâline gelecek.
