Çocukların sosyal medya kullanımına yönelik tartışmalar Avrupa’da yeni bir aşamaya geçti. Fransa Parlamentosu, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya hizmetlerine erişmesini engellemeyi amaçlayan düzenlemeyi kesin olarak kabul etti. Ancak 1 Eylül’de başlaması planlanan yeni dönemin önünde hâlâ önemli bir hukuki aşama bulunuyor: metnin uygulamaya geçmeden önce Fransa Anayasa Konseyi denetiminden geçmesi gerekiyor.
Düzenleme yürürlüğe girerse ilk değişikliği, yeni sosyal medya hesabı açmak isteyen 15 yaş altındaki kullanıcılar hissedecek. Parlamento tarafından kabul edilen metinde 1 Eylül 2026, yeni sistemin başlangıç tarihi olarak belirlendi. Bu tarihten önce oluşturulmuş hesapların ise yeni kurala uyarlanması için platformlara dört aylık ek süre tanındı.
Bu nedenle Fransa’daki gelişme yalnızca çocuklara getirilen bir yaş sınırından ibaret değil. Asıl kritik soru, sosyal medya şirketlerinin milyonlarca kullanıcının yaşını kişisel verilerin güvenliğini ihlal etmeden nasıl doğrulayacağı olacak.
1 Eylül’de ne değişmesi planlanıyor?
Parlamentonun kabul ettiği metin, çevrim içi sosyal ağ hizmetlerine erişim için 15 yaşı alt sınır olarak belirliyor.
Düzenleme mevcut haliyle yürürlüğe girerse, 1 Eylül’den itibaren 15 yaşından küçük kişilerin yeni sosyal medya hesaplarıyla sisteme erişmesine izin verilmemesi gerekecek. Daha önce açılmış hesaplar ise aynı gün otomatik olarak kapanmayacak; mevcut hesaplar için dört aylık geçiş dönemi öngörülüyor.
Fransa Senatosundaki görüşmelerde de yeni hesapların 1 Eylül’den itibaren kapsama gireceği, mevcut hesapların uyumu için dört aylık ilave sürenin kullanılacağı açık biçimde ifade edildi.
Her internet sitesi yasak kapsamında değil
“15 yaş altına internet yasağı” şeklindeki bir yorum düzenlemenin kapsamını doğru yansıtmıyor.
Kabul edilen metin sosyal medya hizmetlerini hedef alıyor. Çevrim içi ansiklopediler, eğitim veya bilim amaçlı dizinler ile açık kaynaklı eğitim ve dijital geliştirme platformları yasak kapsamının dışında tutuluyor.
Bununla birlikte mesajlaşma uygulamaları, video platformları veya başka hizmetlerin sosyal özelliklerinin hangi ölçüde kapsama gireceği, Avrupa Birliği dijital hizmet tanımları ve uygulama ayrıntılarıyla şekillenecek. Senato görüşmelerinde de düzenlemenin tam olarak hangi hizmetleri kapsayacağının uygulamanın en önemli açık başlıklarından biri olduğu vurgulandı.
Asıl mesele yaşın nasıl doğrulanacağı
Yeni düzenlemenin en kritik teknik problemi yaş kontrolü.
Bir sosyal ağ, kullanıcının 14 mü yoksa 16 yaşında mı olduğunu güvenilir biçimde belirleyemediği sürece yasağın yalnızca mevzuat üzerinde kalması riski bulunuyor.
Fransız Senatosundaki görüşmelerde de yaş doğrulama yönteminin henüz bütün ayrıntılarıyla kesinleşmediğine dikkat çekildi. Kullanıcıların yaşının doğrulanması ile kişisel verilerin korunması arasında denge kurulması, yeni sistemin uygulanabilirliği açısından temel meselelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Dolayısıyla 1 Eylül’e kadar yalnızca sosyal medya şirketlerinin değil, Fransa’daki düzenleyici yapı ile Avrupa Birliği kurallarının da birlikte işleyeceği teknik bir sürecin tamamlanması gerekiyor.
Avrupa Birliği boyutu neden önemli?
Fransa’nın daha önce üzerinde çalıştığı model, Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile uyumu konusunda tartışma yaratmıştı.
Avrupa Komisyonu temmuz ayında yaptığı değerlendirmede taslağın bazı hükümlerinin Avrupa Birliği hukukuyla çeliştiğini bildirmiş, buna karşılık çocukların korunmasına yönelik yaş sınırlamasının temel prensibini bütünüyle reddetmemişti. Bunun ardından Ulusal Meclis ve Senato temsilcileri ortak metin üzerinde uzlaştı.
21 Temmuz’da Ulusal Meclis ortak metni kabul etti. Aynı gün Senato da düzenlemeye 243 kabul, 2 ret oyu verdi ve parlamentodaki yasama süreci tamamlandı.
Düzenleme henüz uygulanmaya başlamadı
Fransa’daki gelişmenin haberleştirilmesinde en önemli ayrım burada ortaya çıkıyor.
Parlamento düzenlemeyi kesin olarak kabul etti ancak 15 yaş altı sosyal medya yasağı bugün itibarıyla uygulanmaya başlamış değil. Hedeflenen yürürlük tarihi 1 Eylül 2026 ve uygulama öncesinde Anayasa Konseyinin değerlendirmesi bekleniyor. Anadolu Ajansının Fransa edisyonunda da uygulamanın bu incelemenin sonucuna bağlı olduğu belirtiliyor.
Bu nedenle “Fransa’da 15 yaş altının sosyal medya hesapları kapatıldı” şeklindeki bir ifade şu aşamada doğru değil.
Doğru tablo şu: Parlamento yaş sınırını kabul etti, yeni hesaplar için 1 Eylül hedeflendi ve hukuki-teknik uygulama süreci devam ediyor.
Liselerde telefon kullanımı da düzenlemenin parçası
Fransa’nın dijital çocuk politikası yalnızca sosyal ağlarla sınırlı kalmıyor.
Parlamentodaki nihai görüşmelerde, okul ve ortaokullarda uygulanan cep telefonu kısıtlamasının liselere genişletilmesi de metnin önemli unsurlarından biri olarak öne çıktı. Uygulamanın ayrıntıları ve istisnaları okul yönetmelikleriyle şekillendirilecek; eğitim amacıyla kullanım gibi durumlar için esneklik öngörülüyor.
Böylece Fransa’nın yaklaşımı iki ayrı alana yöneliyor: Çocukların okul dışındaki sosyal medya erişiminin sınırlandırılması ve okul içinde telefon kullanımının azaltılması.
Avrupa’da sosyal medya için yaş dönemi genişliyor
Fransa’nın aldığı karar, çocukların dijital platformlara erişiminin yaş sınırıyla düzenlenmesine ilişkin uluslararası tartışmanın Avrupa’daki en somut örneklerinden biri oldu.
Ancak düzenlemenin gerçek etkisini belirleyecek konu yasa metnindeki “15 yaş” rakamından çok, yaş doğrulamanın nasıl yapılacağı, hangi platformların kapsama gireceği ve kişisel verilerin nasıl korunacağı olacak.
1 Eylül yaklaşırken gözler şimdi Anayasa Konseyinin değerlendirmesine ve uygulamanın teknik ayrıntılarına çevrilecek.
